قصیده حمیریه

حضرت رضا ـ علیه السلام ـ فرمودند: نبی اکرم ـ صلّی اللّه علیه و آله ـ مکرّر برای من این قصیده را خواندند تا آن که آن را از حفظ شدم.

لِأُمِّ عَمْرٍو بِاللِّوَى مَرْبَعٌ / طَامِسَةٌ أَعْلَامُهُ بَلْقَعٌ

تَرُوحُ عَنْهُ الطَّیْرُ وَحْشِیَّةً / وَ الْأُسْدُ مِنْ خِیفَتِهِ تَفْزَعُ

بِرَسْمِ دَارٍ مَا بِهَا مُونِسٌ / إِلَّا صِلَالٌ فِی الثَّرَى وُقَّعٌ

رَقْشٌ یَخَافُ الْمَوْتُ نَفَثَاتِهَا / وَ السَّمُّ فِی أَنْیَابِهَا مُنْقَعٌ

لَمَّا وَقَفْنَ الْعِیسُ فِی رَسْمِهَا / وَ الْعَیْنُ مِنْ عِرْفَانِهِ تَدْمَعُ

ذَکَرْتُ مَنْ قَدْ کُنْتُ أَلْهُو بِهِ / فَبِتُّ وَ الْقَلْبُ شَجًا مُوجَعٌ

کَأَنَّ بِالنَّارِ لِمَا شَفَّنِی / مِنْ حُبٍّ أَرْوَى کَبِدِی تَلْذَعُ

عَجِبْتُ مِنْ قَوْمٍ أَتَوْا أَحْمَداً / بِخُطَّةٍ لَیْسَ لَهَا مَوْضِعٌ

قَالُوا لَهُ لَوْ شِئْتَ أَعْلَمْتَنَا / إِلَى مَنِ الْغَایَةُ وَ الْمَفْزَعُ

إِذَا تُوُفِّیتَ وَ فَارَقْتَنَا / وَ فِیهِمْ فِی الْمُلْکِ مَنْ یَطْمَعُ

فَقَالَ لَوْ أَعْلَمْتُکُمْ مَفْزَعاً / کُنْتُمْ عَسَیْتُمْ فِیهِ أَنْ تَصْنَعُوا

صَنِیعَ أَهْلِ الْعِجْلِ إِذْ فَارَقُوا / هَارُونَ فَالتَّرْکُ لَهُ أَوْدَعُ

وَ فِی الَّذِی قَالَ بَیَانٌ لِمَنْ / کَانَ إِذَا یَعْقِلُ أَوْ یَسْمَعُ

ثُمَّ أَتَتْهُ بَعْدَ ذَا عَزْمَةٌ / مِنْ رَبِّهِ لَیْسَ لَهَا مَدْفَعٌ

أَبْلِغْ وَ إِلَّا لَمْ تَکُنْ مُبْلِغاً / وَ اللَّهُ مِنْهُمْ عَاصِمٌ یَمْنَعُ

فَعِنْدَهَا قَامَ النَّبِیُّ الَّذِی / کَانَ بِمَا یَأْمُرُهُ یَصْدَعُ

یَخْطُبُ مَأْمُوراً وَ فِی کَفِّهِ/ کَفُّ عَلِیٍّ ظَاهِراً تَلْمَعُ

رَافِعُهَا أَکْرِمْ بِکَفِّ الَّذِی / یَرْفَعُ وَ الْکَفِّ الَّذِی یُرْفَعُ

یَقُولُ وَ الْأَمْلَاکُ مِنْ حَوْلِهِ / وَ اللَّهُ فِیهِمْ شَاهِدٌ یَسْمَعُ

مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا لَهُ / مَوْلًى فَلَمْ یَرْضَوْا وَ لَمْ یَقْنَعُوا

فَاتَّهَمُوهُ وَ حَنَّتْ مِنْهُمْ / عَلَى خِلَافِ الصَّادِقِ الْأَضْلَعُ

وَ ضَلَّ قَوْمٌ غَاظَهُمْ فِعْلُهُ / کَأَنَّمَا آنَافُهُمْ تُجْدَعُ

حَتَّى إِذَا وَارَوْهُ فِی قَبْرِهِ / وَ انْصَرَفُوا عَنْ دَفْنِهِ ضَیَّعُوا

مَا قَالَ بِالْأَمْسِ وَ أَوْصَى بِهِ / وَ اشْتَرَوُا الضُّرَّ بِمَا یَنْفَعُ

وَ قَطَّعُوا أَرْحَامَهُ بَعْدَهُ / فَسَوْفَ یُجْزَوْنَ بِمَا قَطَّعُوا

وَ أَزْمَعُوا غَدْراً بِمَوْلَاهُمُ / تَبّاً لِمَا کَانَ بِهِ أَزْمَعُوا

لَا هُمْ عَلَیْهِ یَرِدُوا حَوْضَهُ/ غَداً وَ لَا هُوَ فِیهِمُ یَشْفَعُ

حَوْضٌ لَهُ مَا بَیْنَ صَنْعَا إِلَى / أَیْلَةَ وَ الْعَرْضُ بِهِ أَوْسَعُ

یُنْصَبُ فِیهِ عَلَمٌ لَلْهُدَى / وَ الْحَوْضُ مِنْ مَاءٍ لَهُ مُتْرَعٌ

یَفِیضُ مِنْ رَحْمَتِهِ کَوْثَرٌ / أَبْیَضُ کَالْفِضَّةِ أَوْ أَنْصَعُ

حَصَاهُ یَاقُوتٌ وَ مَرْجَانَةٌ / وَ لُؤْلُؤٌ لَمْ تَجْنِهِ إِصْبَعُ

بَطْحَاؤُهُ مِسْکٌ وَ حَافَاتُهُ / یَهْتَزُّ مِنْهَا مُونِقٌ مَرْبَعٌ

أَخْضَرُ مَا دُونَ الْوَرَى نَاضِرٌ / وَ فَاقِعٌ أَصْفَرُ أَوْ أَنْصَعُ

فِیهِ أَبَارِیقُ وَ قِدْحَانُهُ / یَذُبُّ عَنْهَا الرَّجُلُ الْأَصْلَعُ

یُذَبُّ عَنْهَا ابْنُ أَبِی طَالِبٍ / ذَبَّاً کَجَرْبَا إِبِلٍ شُرَّعٌ

وَ الْعِطْرُ وَ الرَّیْحَانُ أَنْوَاعُهُ / زَاکٍ وَ قَدْ هَبَّتْ بِهِ زَعْزَعُ

رِیحٍ مِنَ الْجَنَّةِ مَأْمُورَةٌ / ذَاهِبَةٌ لَیْسَ لَهَا مَرْجِعٌ

إِذَا دَنَوْا مِنْهُ لِکَیْ یَشْرَبُوا / قِیلَ لَهُمْ تَبّاً لَکُمْ فَارْجِعُوا

دُونَکُمْ فَالْتَمِسُوا مَنْهَلًا / یُرْوِیکُمْ أَوْ مَطْعَماً یُشْبِعُ

هَذَا لِمَنْ وَالَى بَنِی أَحْمَدَ / وَ لَمْ یَکُنْ غَیْرُهُمْ یَتْبَعُ

فَالْفَوْزُ لِلشَّارِبِ مِنْ حَوْضِهِ / وَ الْوَیْلُ وَ الذُّلُّ لِمَنْ یَمْنَعُ

وَ النَّاسُ یَوْمَ الْحَشْرِ رَایَاتُهُمْ / خَمْسٌ فَمِنْهَا هَالِکٌ أَرْبَعُ

فَرَایَةُ الْعِجْلِ وَ فِرْعَوْنُهَا / وَ سَامِرِیُّ الْأُمَّةِ الْمُشْنَعُ

وَ رَایَةٌ یَقْدُمُهَا أَدْلَمٌ / عَبْدٌ لَئِیمٌ لُکَعٌ أَکْوَعُ

وَ رَایَةٌ یَقْدُمُهَا حَبْتَرٌ / لِلزُّورِ وَ الْبُهْتَانِ قَدْ أَبْدَعُوا

وَ رَایَةٌ یَقْدُمُهَا نَعْثَلٌ / لَا بَرَّدَ اللَّهُ لَهُ مَضْجَعٌ

أَرْبَعَةٌ فِی سَقَرَ أُودِعُوا / لَیْسَ لَهَا مِنْ قَعْرِهَا مَطْلَعٌ

وَ رَایَةٌ یَقْدُمُهَا حَیْدَرٌ / وَ وَجْهُهُ کَالشَّمْسِ إِذْ تَطْلُعُ

غَداً یُلَاقِی الْمُصْطَفَى حَیْدَرٌ / وَ رَایَةُ الْحَمْدِ لَهُ تُرْفَعُ

مَوْلًى لَهُ الْجَنَّةُ مَأْمُورَةٌ / وَ النَّارُ مِنْ إِجْلَالِهِ تَفْزَعُ

إِمَامُ صِدْقٍ وَ لَهُ شِیعَةٌ / یُرْوَوْا مِنَ الْحَوْضِ وَ لَمْ یُمْنَعُوا

بِذَاکَ جَاءَ الْوَحْیُ مِنْ رَبِّنَا / یَا شِیعَةَ الْحَقِّ فَلَا تَجْزَعُوا

الْحِمْیَرِیُّ مَادِحُکُمْ لَمْ یَزَلْ / وَ لَوْ یُقْطَعُ إِصْبَعٌ إِصْبَعٌ

وَ بَعْدَهَا صَلُّوا عَلَى الْمُصْطَفَى / وَ صِنْوِهِ حَیْدَرَةَ الْأَصْلَع

ترجمهی منظوم علامه حسنزادهی آملی

در لوی بُد یار ما را خانهای / خانه رفت از بین و شد ویرانهای

زان فضای جانفزای دلربا / وحش اندر وحشت و مرغ هوا

یک نشانی زان دیار یار نیست / همدمش جز عقرب جرار نیست

نیست یاری تا کزو دل خوش بود / غیر مارانی که آدمکش بود

آرمیدم چون در آن جای شگفت / آسمان دیده باریدن گرفت

یاد آن جانانهام آمد به سر / آتش حسرت ز قلبم شعلهور

تا خیال یار دیرینم فتاد / آتشی در جان شیرینم فتاد

در شگفتم از گروهی در جهان / در حضور خاتم پیغمبران

کآمدندش در مکانی مشتهر / عدهای را حبّ شاهی بُد به سر

جمله گفتندش که ای خیرالأنام / بعد تو ما را که میباشد امام

مصطفی فرمود گر سازم عیان / کیست بعد از من امام انس و جان،

با رسول خویشتن کاری کنید / که به موسی کرد آن قوم پلید

ترک هارون وزیرش کردهاند / دست اندر دم گوساله زدند

«پوزهها زیر دمش اسپوختند / خرمن هستیّ خود را سوختند»

این سخن از آن رسول پاکزاد / حجّتی گویاست بر اهل رشاد

بعد از آن بر آن رسول پاکبین / آمده دستور ربّالعالمین

احمدا! برگو به مردم این پیام / تا مر آنان را شود حجّت تمام

ور نگویی نیستی بر ما رسول / آن همه سعی تو کی باشد قبول؟

ترس گر باشد تو را از آن و این / من تو را باشم نگهدار و معین

پس ز جا برخاست آن دم مصطفی / تا کند امر خدا را برملا

بود اندر دست او دست علی / «افتخار هر نبی و هر ولی»

وه چه نیکو دست، دست مصطفی / وه چه نیکو دست شاه اولیا

در میان جملهی افرشتگان / حقتعالی شاهد اندر آن میان

«گفت هر کس را منم مولا و دوست / إبن عمّ من علی مولای اوست»

اوست بعد از من امام انس و جان / نی فلان و نی فلان و نی فلان

مینشد خرسند کس از کار او / متّهم کردندش از گفتار او

لب گشودند از پی چون و چرا / چشم پوشیدند از خیرالوری

گمره آن قوم جهول بوالفضول / ناپسندش اوفتد قول رسول

در غضب هر یک ز خودبینیّشان / گوییا ببریده شد بینیّشان

قصد حیله کرده با مولایشان / ای دو صد لعنت بر آن شورایشان

تا که از تدفین او برگشتهاند / جملگی از دین او برگشتهاند

حرف دیروز پیمبر کز اله / آمده، کردند مر او را تباه

آنچه شد زان بیخرد نامردمان / سود دادند و گرفتندی زیان

قطع ارحامش نمودند از ستیز / حق جزایشان دهد در رستخیز

چون که فردا شد قیامت را قیام / آن همه لبتشنه و خشکیده کام

نی مر آنان را ز حوض او نصیب / نی شفاعتخواهشان باشد حبیب

وسعت آن حوض چون دریا بود / نی به قدر ایله تا صنعا بود

پرچمی در وی بود افراشته / آب اندر وی بود انباشته

نهر کوثر میشود جاری از آن / پرچم وی رهنمای مؤمنان

در سفیدی آمده بهتر ز سیم / سنگ ریزه اندر او درّ یتیم

خرّم است و رنگرنگ و مشکفام / بوی جنّت آید از وی در مشام

ظرفهای آن بسی جالب بود / ساقی آن پور بوطالب بود

سوی او آیند تا نوشند از آن / بشنوند نفرین و ردّ بیامان

کای گروه اوفتاده در ضلال / مر شما را نیست این آب زلال

این برای احمد و یاران اوست / وآنکه او را حبّ فرزندان اوست

رو بهدست آرید دیگر آبخور / نیست این حوض از برای گاو و خر

هر که از آن حوضشان نوشیده است / جامهی عزّت به خود پوشیده است

روز محشر پنج بیدق آشکار / زان همه یک بیدقاستی رستگار

بیدق گوساله و فرعون او / بیدقی از سامری زشتخو

بیدق ادلم سیاه نابهکار / بیدقی از نعثل دور از شعار

این چهار و پیرو آیینشان / بینشان اندر هلاکت بینشان

پنجمی را قائد او حیدر است / این نه از من از خدای اکبر است

«ای گروه شیعیان! شادی کنید / همچو سرو و سوسن آزادی کند»

«حمیری» باشد ثناگوی شما / گرچه بند از بند او گردد جدا

بر نبی و حیدر داماد او / رحمت حق باد تا میعاد او

از «حسن» داری خبر ای کردگار / کو محب احمد است و هشت و چار

نی به تقلید است بل دارد یقین / رستگاری نیست اندر غیر این

در ازل شد با علی پیوند او / گر جدا سازند بند از بند او