تربیت فرزند صالح 5

11. اصلاح اختلافات خانواده؛

یکی دیگر از مواردی که در زمینه سازی برای تربیت فرزندان مؤثر است و در سیره تربیتی حضرت امام حسن(ع) مشاهده می شود، تلاش برای جلوگیری از اختلاف و از هم پاشیدن خانواده ها است. بگو و مگو و کشمکش در داخل خانواده و در بین والدین، بی تردید تأثیر در روح و روان کودک دارد و ناخواسته، فرزندان را در مسیر انحراف و ناسازگاریهای اجتماعی و فردی قرار می دهد. باید در تربیت فرزندان، زمینه های هنجار شکنی و اصول زدایی را از بین برده و از اختلاف، شدیداً پرهیز کرد و در صورت بروز مشکل، از راههای صحیح، آن را حل نمود.

در رفتار تربیتی و منش اخلاقی حضرت مجتبی(ع) تلاش برای اصلاح درگیریها و رفع اختلافهای داخلی خانواده ها قابل توجه می باشد. روزی مردی به نام غاضری به حضور آن جناب آمده و از ضرر و زیانی که به سبب گفتار و رفتار همسرش به او وارد شده بود، سخن به میان آورد و از دست همسرش اظهار ناراحتی و رنجش نمود. امام حسن(ع) بدون اینکه درمورد جزئیات ماجرا و کیفیت اخلاق توضیحاتی بخواهد، خسارت آن فرد را شخصاً جبران نمود.[1] و به این ترتیب زمینه درگیری خانوادگی را از میان برداشت و اجازه نداد که در اثر مقداری ضرر مالی، کدورت و اختلاف در بین یک زن و شوهر ریشه دار شده و به مرور اساس خانواده ای از هم بپاشد.

بنابراین والدین باید از اختلافات و بگومگوهای خویش کاسته و در مقابل اطفال خود از آن پرهیز نمایند؛ زیرا کشمکش و مجادله پدر و مادر، موجب زمینه سازی برای ناسازگاریهای فرزندانشان می شود که بعضی از علائم این ناسازگاریها عبارت اند از:

1. عدم حضور کودک در گروه ها و جلسات اجتماعی و نداشتن فرصت برای ابراز وجود و شکوفایی استعدادهایش؛

2. داشتن قیافه ای نگران و افسرده در اجتماعات؛

3. بیمناک بودن نسبت به آینده و عدم احساس لذّت از درس و مدرسه و زندگی؛

4. عقب ماندگی آموزشی در اثر کمبود عواطف و محبت خانوادگی؛

5. روی آوردند به افراد منحرف و سرگرمیهای پوچ و باطل و اغوا کننده، به علت بهره مند نبودن از محبت خانوادگی؛

6. داشتن تشویش ذهنی، افکار مضطرب و اشتغال ذهن و فکر به اختلافات و مشکلات خانوادگی؛

7. داشتن دیدگاه منفی به افراد اجتماعی؛

8. از بین رفتن عزّت و شخصیت و احترام والدین در منظر او. در این گونه موارد بهتر است که:

الف). پدر و مادر در حضور کودکان از سرزنش یکدیگر خودداری نموده و از بگومگو و مجادله به شدت پرهیز کنند.

ب). والدین در نشست های خانوادگی از مطالبی که روح و حرص و طمع و بد گویی از دیگران را در فرزندان القاء می کند، خودداری نمایند.

ج). اصل مسلم در رفتار بین پدر و مادر باید بر اساس خوش بینی و حسن ظن باشد.

د). والدین، خواسته های خویش را منطبق بر رضای خداوند قرار دهند، نه مطابق با سلیقۀ شخصی خویش.

ه). همدیگر را با کلمات احترام آمیز صدا نموده و با عباراتی که بار مثبت و عاطفی و محبت آمیز داشته باشد استفاده نمایند و از سخنان زشت و توهین آمیز و کینه آور احتراز نمایند.

ی). در حضور فرزندان از روزگار و مشکلات زندگی شکایت نکنند و از مسائلی که غالباً و به طور ناخودآگاه در زندگی به فرزندان دید منفی القاء می کند پرهیز نمایندو راضی به رضا و قضای الهی باشند.

در مورد مسائل و مشکلات خانه، هفته ای یک روز جلسه بحث و مذاکره قرار دهند و در حضور کودکان به مشورت و تبادل نظر پرداخته و به افکار اعضای خانواده احترام بگذارند.[2]

12. ایجاد محیطی پر نشاط؛

محیط تربیت باید فضای پر نشاط و دل انگیزی باشد، تا بتوان فرزندانی شایسته را تربیت نموده و به قله های رفیع افتخار و سعادت رساند. اساساً بچه ها بر اساس فطرت خدادادی خویش، نیازمند گرمترین ابراز محبّتها و پر نشاط ترین کانون های خانوادگی هستند. آنان دوست دارند که در آغوش مهربانیها و عطوفت ها جای گرفته و بر هستی لبخند بزنند. شاکلۀ شخصیت فرزندان، آمیزه ای از محبّت خواهی و شادی طلبی است. مربیان برتر و والدین آگاه با استفاده از شادیهای صحیح و تفریحات سالم، محیطی پرنشاط و دل انگیز به وجود آورده و بدین وسیله در قلب فرزندان نفوذ نموده و آنان را به سوی رفتارهای مطلوب و خصال ستوده سوق می دهند. و این یکی از صفات برتر مؤمنین است که در کلام حضرت سبط اکبر، پیشوای دوم(ع) بدان اشارت شده است.

آن حضرت فرمود: «از ویژگیهای انسانهای با ایمان این است که در مسیر هدایت، پر نشاط و شاد هستند و در عین حال از پیروی شهوات نفسانی خودداری می کنند.»[3]