تربیت فرزند صالح 3

6. تأثیر صفات روحی والدین؛

آرامش روح و حالت طبیعی پدر و مادر در ایجاد فرزند، نقش مهمی در کیفیتهای جسمانی و روانی کودک در آینده دارد و این مسئله، امروزه مورد توجه کارشناسان امر تعلیم و تربیت کودک می باشد. در احادیث و سخنان معصومین(ع) از این نکته علمی سخن به میان آمده و مورد توجه قرار گرفته است. چنانچه حضرت امام مجتبی(ع) درباره آرامش نقش طبیعی و اطمینان خاطر والدین در زمان انعقاد نطفه و ایجاد نسل می فرماید: «اگر هنگام مباشرت والدین و لحظه انعقاد نطفه، دل، آرام و دَوَران خون در رگها به صورت طبیعی، و بدن خالی از اضطراب باشد، فرزند به پدر و مادر خود شبیه خواهد بود. ولی اگر والدین با قلبی غیر آرام و عروق و رگهای غیر آرمیده و بدنی مضطرب، مباشرت کنند، البته نطفه اش با اضطراب در رحم قرار می گیرد؛ نتیجه بر روی یکی از عروق واقع می شود. حال اگر بر عرقی از عروق عموها قرار گیرد، فرزند به عموها شباهت می رساند و اگر بر عِرقی از عروق دائیها بیفتد، به دائیها شبیه می گردد.»[1]

آری اگر در آن لحظه، بدن، آرامش لازم، و روانِ زوجین، وضع طبیعی خود را داشته باشد، طبیعی ترین شکل برای فرزند، شباهت به والدین خویش است؛ بنابراین مراقبتهای لحظه مباشرت، عمل به رهنمود های دینی، رعایت زمان و مکان و توجه به حالت جسمانی و روانی و سایر مواردی که در دستورات دین مبین اسلام مورد تأکید قرار گرفته، اگر مورد توجه والدین باشد، آنان در تربیت پرورش کودک آینده خود از این جهت دچار مشکل نخواهند شد و جامعه ای که از چنین نسلی تشکیل یابد، مطمئناً راه سعادت و خوشبختی و سلامت را خواهد پیمود.

7. مراقبتهای دوران بارداری؛

بعد از انعقاد نطفه کودک، زندگی او وارد مرحله جدیدی می شود و مادر وظیفه دشوار تری را به عهده می گیرد. در این دوران، علاوه بر مراقبتهای معنوی، مسئله غذای مادر و توجه به بهداشت تغذیه، در سیره پیشوایان معصوم(ع) مطرح می باشد.

حضرت مجتبی(ع) با توجه به اهمیت تغذیۀ مادر در هنگام حمل، و تأثیر آن در چگونگی شکل گیری و رشد جنین، به نقل از حضرت رسول اکرم(ص) می فرماید: « به همسران باردار خویش کُندر بخورانید؛ اگر کودک در شکم مادر، با کندر تغذیه شود، قوّت قلب یافته و بر هوشمندی اش افزوده خواهد شد؛ در آن حال اگر جنین پسر باشد، او در آینده فردی شجاع و دلیر می شود و اگر دختر باشد اندامی متناسب و زیبا یافته و مورد توجه همسر آینده اش قرار خواهد گرفت.»[2]

8 . رعایت حقوق همسر؛

یکی از مهمترین علتهای تزلزل و فروپاشی خانواده ها، بی اعتنایی زوجین به حقوق همدیگر می باشد. اگر آنان حقوق متقابل را مراعات نکنند و به یکدیگر احترام متقابل نداشته باشند، در اثر این بی توجهی، اعتماد و اطمینان از آنان نسبت به یکدیگر سلب خواهد شد. بدیهی است فرزندانی که در چنین فضای بی اعتمادی رشد کنند، به حقوق دیگران از جمله پدر و مادر خویش بی اعتنا خواهند بود. پدر و مادری که خودشان را اصلاح نکرده باشند و در میان خود اصل تفاهم و توافق را مدّ نظر قرار ندهند، همدیگر را تحمل نکنند و از لغزشها و خطاهای عادی زندگی در رفتار یکدیگر اغماض و چشم پوشی ننمایند، بی تردید آنان از اصول و اهداف تربیتی ازدواج بی اطلاع هستند. چنین افرادی چگونه انتظار دارند که در خانواده خویش کودکی تربیت یافته و آراسته به کمالات و مقامات عالی انسانی به جامعه تحویل دهند. برای همین یکی از موارد زمینه های تربیت را می توان در احترام به همسر و رعایت حقوق وی دانست. هنگامی که از امام حسن(ع) سؤال شد، انسانهای لئیم و پست چه کسانی هستند؟ امام فرمود: « انسانِ پست و لئیم کسی است که به فکر خود بوده و به همسر خود بی اعتنا باشد و او را به حال خود رها ساخته و تسلیم حوادث کند.»[3]

اگر انسان، همسر خویش را گرامی داشته و او را به عنوان امانت الهی بنگرد و با رعایت حقوق همسر خویش، زمینه آرامش و امنیت فکری و روحی را در منزل به وجود آورد، همسر او میتواند با نیروی کامل و افکاری سالم و روحیه ای پرنشاط، به وظیفۀ خطیر مادری و تربیت فرزندانی وارسته اقدام نماید. نتیجه این رفتار در مرحله اول، عاید والدین و جامعه بوده و زمینۀ پرورش و رشد نسلی پاک، ستوده خصال و ایده آل فراهم خواهد آمد. چنان که امیرمؤمنان(ع) خطاب به مدیران خانواده ها فرمود: «همسرانتان در نزد شما امانت خداوند هستند، آنان را ناراحت نکنید و به کارهای سخت و دشوار وادار ننمایید.»[4] آری، مادر امانت حق تعالی است و در دامن خویش امانتی بس ارزشمند می پرورد. پدر به عنوان مدیر خانواده، باید زمینه این امانت داری را فراهم نماید. در سیره عملی امام مجتبی(ع) احترام به همسر و رعایت حقوق او کاملا مشهود است. بر این اساس پدر خانواده می تواند، با خوش رفتاری و ارتباط کلامی با بار مثبت عاطفی و رعایت حال همسر خویش از مشکلات روحی و آلام روانی وی کاسته و زمینۀ تربیت صحیح کودکان را فراهم آورد.